Het verhaal van het LeRoy-gebied in Lewenborg
Het LeRoy-gebied in Lewenborg is een van de meest bijzondere stukken stadsnatuur van Nederland. Al meer dan vijftig jaar groeien hier natuur, kunst en menselijke betrokkenheid samen op een manier die je vrijwel nergens anders tegenkomt.
Het begin
Begin jaren zeventig werd aan de oostkant van Groningen de nieuwe woonwijk Lewenborg gebouwd. In 1973 sloot de gemeente Groningen een tienjarig contract met landschapskunstenaar Louis le Roy. Hij kreeg de bijzondere opdracht en de vrijheid om ruim zes hectare openbaar groen vorm te geven volgens zijn eigen ideeën.
Die ideeën weken sterk af van de manier waarop openbaar groen destijds werd ingericht. Waar parken meestal strak werden ontworpen en onderhouden, zag Le Roy de natuur juist als een partner. De mens mocht een eerste aanzet geven, maar daarna moesten tijd en natuur de ruimte krijgen om het landschap verder te ontwikkelen.
Natuur uitschakelen, natuur inschakelen
Zijn visie beschreef Louis le Roy in zijn boek Natuur uitschakelen, natuur inschakelen. Hij stelde dat je in een stedelijke omgeving eerst bewust moest ingrijpen door veel verschillende bomen, struiken en planten aan te brengen. Dat noemde hij het “uitschakelen” van de bestaande, vaak eenvormige situatie.
Daarna moest de mens juist een stap terug doen. De natuur kreeg vervolgens de tijd om haar eigen keuzes te maken. Volgens Le Roy was een resultaat van tien procent van wat je vooraf bedacht al een groot succes. De overige negentig procent mocht ontstaan door natuurlijke processen en onverwachte ontwikkelingen.
Louis le Roy
Een gebied dat blijft veranderen
In Lewenborg ontwikkelde het gebied zich al snel op een manier die niemand volledig had kunnen voorspellen. Bewoners dachten mee, hielpen met de aanleg en kwamen met nieuwe ideeën. Sommige plannen werden uitgevoerd, andere verdwenen weer. Nieuwe bewoners voegden hun eigen initiatieven toe, terwijl de natuur ondertussen rustig doorging met groeien.
Juist daardoor ontstond geen park volgens een vast ontwerp, maar een gebied dat voortdurend verandert.
Vandaag de dag heeft ieder deelgebied zijn eigen karakter. Het Wilgenbos groeit vrijwel zelfstandig verder, terwijl in de Ecokathedraal nog altijd steen voor steen wordt gebouwd met hergebruikte materialen. Het Pinetum groeide uit tot een bijzondere collectie naaldbomen en coniferen en kreeg van de Nederlandse Dendrologische Vereniging een tweesterrenstatus vanwege de bijzondere verzameling.
Voor en door bewoners
Een belangrijk uitgangspunt van Louis le Roy was dat een landschap nooit af is. Daarom spelen bewoners al vanaf het begin een belangrijke rol in het gebied.
Sinds 2008 coördineert Stichting LeRoy Groningen het beheer van de verschillende deelgebieden. Samen met tientallen vrijwilligers, buurtbewoners, de gemeente Groningen en andere betrokkenen wordt gewerkt aan onderhoud, natuurontwikkeling, educatie en nieuwe initiatieven. Het motto “Voor en door bewoners” staat daarbij nog altijd centraal.
Vrijwilligers onderhouden paden, bouwen verder aan de Ecokathedraal, verzorgen rondleidingen, beheren de imkerij, organiseren educatieve activiteiten voor scholen en zetten zich in voor het behoud van de bijzondere natuur in het gebied.
Het LeRoy Huis
Op 19 oktober 2012 opende het LeRoy Huis zijn deuren. Sindsdien beschikt de stichting over een eigen ontmoetingsplek in het gebied.
Vanuit het LeRoy Huis worden uiteenlopende activiteiten georganiseerd, zoals cursussen, koffieochtenden, natuuractiviteiten, vrijwilligersdagen, lezingen en bijeenkomsten. Ook de imkerij en verschillende educatieve projecten vinden hier hun thuis.
Honderd jaar is niets
Misschien vat één uitspraak van Louis le Roy zijn visie wel het beste samen:
“Honderd jaar is niets.”
Die woorden zijn nog iedere dag zichtbaar in het LeRoy-gebied. Bomen groeien uit tot volwassen bos, stenen verdwijnen langzaam onder mos en klimop, nieuwe planten verschijnen vanzelf en vrijwilligers voegen telkens weer iets toe. Het gebied is nooit af en juist dat maakt het bijzonder.
Het LeRoy-gebied is daarmee veel meer dan een park. Het is een levend landschap waarin mens, natuur en tijd al meer dan vijftig jaar samen bouwen aan de toekomst.
